Αρχική Απόψεις Χρήστος Γιανναράς: Πιθηκίζουμε την ευρωπαϊκότητα

Χρήστος Γιανναράς: Πιθηκίζουμε την ευρωπαϊκότητα

Γράφει ο Ιωάννης Χρυσικόπουλος

«Πόλις, οντολογία και εκκλησιαστικό γεγονός. Μελετώντας το στοχασμό του Χρήστου Γιανναρά» τιτλοφορείται η συλλογική έκδοση που επιμελήθηκε ο Σωτήρης Μητραλέξης και κυκλοφορεί στα αγγλικά από τον εκδοτικό οίκο James Clarke & Co. με πρόλογο του John Milbank. Ο πρωτότυπος τίτλος είναι «Polis, Ontology, Ecclesial Event. Engaging with Christos Yannaras’ Thought». Η έκδοση αυτή αποτέλεσε την αφορμή για τη συζήτηση που ακολουθεί.

– Οι αναγνώστες της «Κ» γνωρίζουν, από την επιφυλλιδογραφίας σας, τις θέσεις και απόψεις που εκπροσωπείτε. Σας θεωρούν, φυσικά, «ελληνοκεντρικό» και λιγότερο «ευρωπαϊστή» – ό,τι κι αν σημαίνουν αυτές οι λέξεις. Ομως οι προβληματισμοί σας μοιάζει να ενδιαφέρουν την Ευρώπη περισσότερο. Δύο διεθνή συνέδρια, στην Οξφόρδη του 2013 και στο Κέμπριτζ το 2017, με θέμα το συγγραφικό σας έργο, αλλά και δεκατέσσερις διδακτορικές διατριβές σε διεθνή πανεπιστήμια για τη δουλειά σας, πώς μπορούν να αιτιολογηθούν, πώς το εξηγείτε;
– Νομίζω ότι το ενδιαφέρον στις δυτικές ή δυτικού τύπου κοινωνίες είναι για το «κενό νοήματος» στην πολιτική, στην οικονομία, στην οργανωμένη συνύπαρξη των ανθρώπων σήμερα. Μοιάζει δραματικό το κενό και προκαλεί έντονους προβληματισμούς. Θυμηθείτε την απεγνωσμένη κραυγή του Νίτσε, ήδη από το 1887: «Ο μηδενισμός, ο πιο τρομακτικός από τους επισκέπτες, βρίσκεται στο κατώφλι της Ευρώπης». Σπούδασα και γοητεύτηκα από τους «αιρετικούς» της κατεστημένης στην Ευρώπη νοησιαρχίας: Νίτσε, Χάιντεγκερ, Σαρτρ, Βίτγκενσταϊν. Και προσπάθησα να κρίνω-αιτιολογήσω την ανταρσία τους με τα κριτήρια του «αποφατισμού» της ελληνικής γενναιοδωρίας και της επίσης ελληνικής «οντολογίας του προσώπου». Οι θεματικές αυτές μοιάζει να ενδιαφέρουν τη Δύση σήμερα.

– Εσείς επιμένετε στις διαφορές ελληνισμού και Δύσης.
– Ναι, γιατί οι διαφορές φωτίζουν γόνιμα τον προσανατολισμό της αναζήτησης. Εχει τεράστια σημασία να σπουδάσει κανείς π.χ. τη χαοτική διαφορά νοήματος των λέξεων όπως: αλήθεια και veritas, λόγος και ratio, κοινωνία και societas, νόμος και lex. Οι διαφορές των πολιτισμών σπουδάζονται πρωταρχικά στο πεδίο των λέξεων και οι φιλοσοφικές διαφορές δεν είναι απλώς νοηματικές, δηλώνουν διαφορά οπτικής, τρόπου θέασης, ερμηνείας και χρήσης του πραγματικού και του υπαρκτού.

– Σας φοβίζει ο εξευρωπαϊσμός των σημερινών Ελλήνων; Ποια ελληνικότητα κινδυνεύει από τον εξευρωπαϊσμό μας;
– Αυτό που όχι απλώς με φοβίζει αλλά κυριολεκτικά με τρομοκρατεί είναι ότι δεν εξευρωπαϊζόμαστε, πιθηκίζουμε την ευρωπαϊκότητα. Το να έχουμε Κοινοβούλιο, Συμβούλιο της Επικρατείας, καθολική ψηφοφορία και όλους τους ανάλογους θεσμούς της ευρωπαϊκής νεωτερικότητας δεν σημαίνει εξευρωπαϊσμό. Μπορεί να σημαίνει απλώς θεσμοθετημένη απάτη. Είναι άλλο η πρόσληψη και άλλο η μίμηση. Κάποτε ο Ελληνας είχε συνείδηση και αέρα κοσμοπολίτη, προσλάμβανε οτιδήποτε από οπουδήποτε και το έκανε δικό του. Κι αυτό επειδή ζούσε την ταυτότητά του, την πολιτισμική διαφορά του από τον Τούρκο και από τον Φράγκο. Είχε ταυτότητα, και γι’ αυτό μπορούσε να κάνει δικό του το διαφορετικό.

– Εννοείτε ότι δεν ήμαστε έτοιμοι να ενταχθούμε στην Ε.Ε.;
– Εννοώ ότι την ετοιμότητα την καταλαβαίνουμε σαν μίμηση ή σαν πειθάρχηση σε οδηγίες-εντολές. Σκέπτομαι ότι πανέτοιμοι για μετοχή σε μια ενωμένη Ευρώπη ήταν οι Ελληνες μεγαλέμποροι, εφοπλιστές, επιχειρηματίες του 18ου και 19ου αιώνα στο Λονδίνο, στην Τεργέστη, στο Παρίσι, στη Βιέννη, στη Βενετία. Ποια ετοιμασία, ποιες οδηγίες οδήγησαν όλους αυτούς να αναδειχθούν σε άρχοντες της ευρωπαϊκής οικονομίας, σε επιφανή αναστήματα των ευρωπαϊκών κοινωνιών; Μόνο η συνείδηση του Ελληνα ως κοσμοπολίτη, όχι Βαλκάνιου μειονεκτικού επαρχιώτη που λιγουρεύεται την ευρωπαϊκότητα. Το παιχνίδι της ένταξης στην Ε.Ε. δεν το χάσαμε στις διαπραγματεύσεις, το χάσαμε στην παιδεία: στο νηπιαγωγείο και στο δημοτικό – στο πεδίο μιας παιδείας χρηστικής, ωφελιμοθηρικής.

– Από τα κείμενα του τόμου, ποια κρίνετε ως πιο αντιπροσωπευτικά του κλίματος που επικράτησε στο συνέδριο;
– Για μια δειγματοληπτική γνωριμία με τον τόμο θα συνιστούσα τα μελετήματα του Paul Tylison, του Jonathan Cole, τον πρόλογο του John Milbank. Θα τολμούσα να χαρακτηρίσω κλασικό το μελέτημα του Rowan Williams.

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

ΠΗΓΗ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Most Popular

Θεραπεία κληρονομικών ασθενειών – Πόσο κοντά είμαστε;

Γράφει η Δρ. Τζούλια Μισιτζή Εξαιρετικά ενθαρρυντικά αποτελέσματα στην ανάπτυξη θεραπειών, για κληρονομικές ασθένειες του αμφιβληστροειδούς, που οδηγούν σε τύφλωση. Δημοσιεύση στο Nature Biomed. Eng. με...

Ο ΟΕΕ ζητά παράταση για το φορολογικό πιστοποιητικό έως τις 30 Νοεμβρίου

Την παράταση της προθεσμίας υποβολής του φορολογικού πιστοποιητικού μέχρι τις 30 Νοεμβρίου 2020 ζητά, με επιστολή του προς τον Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων...

Ερντογάν: Δεν μας ενδιαφέρει τι λένε οι ΗΠΑ- Προχωρήσαμε σε δοκιμή των S-400

Ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν επιβεβαίωσε σήμερα πως η Τουρκία διεξάγει δοκιμές των συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας S-400 που αγόρασε από τη Ρωσία και δήλωσε...

Μητσοτάκης : Ανοιχτό το λιανεμπόριο και για τις περιοχές που βρίσκονται στο κόκκινο

Κανονικά θα δουλεύουν τα μαγαζιά του λιανεμπορίου στις «κόκκινες» περιοχές του κοροναϊού ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης κατά τη διάρκεια σύσκεψης με το υπουργείο...

Recent Comments

Σάκης Καραμαλίκης on Η λύση για τη Μακεδονία
Μαρία Καραγιαννοπουλου on Καταρρίπτεται ο μύθος της Χορτοφαγίας!
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΠΙΝΟΥΛΑΣ on OPEN LETTER TO Mr. GEORGE LOGOTHETIS ..!!!
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΠΙΝΟΥΛΑΣ on OPEN LETTER TO Mr. GEORGE LOGOTHETIS ..!!!