Αρχική Απόψεις Υπήρξαν γυναίκες με ευρύτερη μόρφωση στη μεσοβυζαντινή περίοδο;

Υπήρξαν γυναίκες με ευρύτερη μόρφωση στη μεσοβυζαντινή περίοδο;

Περιπτώσεις πολύ μορφωμένων γυναικών, όπως αυτή της δέσποινας Σοφίας, με την οποία αλληλογραφούσε ο ανώνυμος καθηγητής, δεν συναντώνται παρά μετά τον 11ο αιώνα. Η Σοφία, σύζυγος και αργότερα χήρα του Χριστόφορου Λακαπηνού, που στέφτηκε αυγούστα μετά το θάνατο της πεθεράς της Θεοδώρας, ήταν γυναίκα με πολλά χαρίσματα και αποτελούσε εξαίρεση για την εποχή της. Ενδιαφερόταν και μελετούσε την κλασική γραμματεία, είχε δε καταφέρει να συγκροτήσει στα ανάκτορα μικρή βιβλιοθήκη από αξιόλογους κώδικες τους οποίους δάνειζε στον ανώνυμο καθηγητή.

Γυναίκες με ευρύτερη μόρφωση

ΔΙΑΦΟΡΟΙ ιστορικοί ερευνητές (1) λέγουν ότι η ύπαρξη ιδιαίτερα μορφωμένων γυναικών στη μεσοβυζαντινή περίοδο, τουλάχιστον μέχρι τον 11ο αιώνα, ήταν φαινόμενο σπάνιο.

Το επίπεδο μόρφωσης των βυζαντινών γυναικών δεν είναι εύκολο να ανιχνευτεί, εφόσον οι δραστηριότητες τους ήταν περιορισμένες αποκλειστικά σε ό,τι δεν ερχόταν σε αντίθεση με τις κρατούσες κοινωνικές αντιλήψεις. Οι δραστηριότητες αυτές σχετίζονταν σχεδόν πάντοτε με την Εκκλησία, όπου η γυναικεία παρουσία ήταν όχι μόνον αποδεκτή αλλά και επιβεβλημένη. Για το λόγο αυτό μέσα σε όλη τη μεσοβυζαντινή γραμματεία συναντάμε μόνο γυναίκες υμνογράφους, επιστολογράφους —κυρίως σε καιρούς δύσκολους για την Εκκλησία— και, όπως έχει υποστηριχτεί, γυναίκες συγγραφείς Βίων αγίων.

Άλλες περιπτώσεις πολύ μορφωμένων γυναικών, όπως αυτή της δέσποινας Σοφίας, με την οποία αλληλογραφούσε ο ανώνυμος καθηγητής, δεν συναντώνται παρά μετά τον 11ο αιώνα. Η Σοφία, σύζυγος και αργότερα χήρα του Χριστόφορου Λακαπηνού, που στέφτηκε αυγούστα μετά το θάνατο της πεθεράς της Θεοδώρας, ήταν γυναίκα με πολλά χαρίσματα και αποτελούσε εξαίρεση για την εποχή της. Ενδιαφερόταν και μελετούσε την κλασική γραμματεία, είχε δε καταφέρει να συγκροτήσει στα ανάκτορα μικρή βιβλιοθήκη από αξιόλογους κώδικες τους οποίους δάνειζε στον ανώνυμο καθηγητή.

Στα αγιολογικά κείμενα δεν υπάρχει καμία ανάλογη αναφορά. Μορφωμένες, και αυτές αποκλειστικά στα ιερά γράμματα, γυναίκες είναι συνήθως οι βιογραφούμενες αγίες καθώς και οι ηγουμένες μονών, όπως η εγγράμματη μοναχή Θεοδώρα από το Ρυσιάνο.

Η Θεοδώρα ήταν ηγουμένη λίγων μοναχών εν τω λεγομένω Άριναρίω και, όπως ομολογεί ο βιογράφος του οσίου Νείλου του Νέου, ήταν εξαιρετικής σύνεσης και σοφίας που παρόμοια της δεν είχε βγάλει η πατρίδα της. Μπορούμε λοιπόν να υποθέσουμε ότι ήταν και εξαιρετικής μόρφωσης.

Αρκετές από τις μοναχές γενικά ήταν εγγράμματες, καθώς τα καθήκοντα τους στη μονή (αναγνώστριες, ψάλτριες, αντιγραφείς λειτουργικών βιβλίων και κειμένων της αρχαίας ελληνικής γραμματείας) απαιτούσαν γνώσεις γραφής και ανάγνωσης.

[1] Κατερίνα Νικολάου: Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΗ ΜΕΣΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΕΠΟΧΗ -Κοινωνικά πρότυπα και καθημερινός βίος στα αγιολογικά κείμενα.

[ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΗ Οι εικόνες, που διανθίζουν το άρθρο, είναι της επιλογής του Άγγελου Παν. Σακκέτου.]

Για την αντιγραφή

ΑΓΓΕΛΟΣ ΠΑΝ. ΣΑΚΚΕΤΟΣ

ΠΗΓΗ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Most Popular

Κορωνοϊός: 2.472 νέα κρούσματα και 8 θάνατοι – Στους 133 οι διασωληνωμένοι

Σε 2.472 ανέρχονται τα νέα κρούσματα κορωνοϊού στη χώρα το τελευταίο 24ωρο, σύμφωνα με την ενημέρωση του ΕΟΔΥ. Κατά το ίδιο διάστημα, κατεγράφησαν 8 θάνατοι, με τον αριθμό των...

Ανεξαρτητοποιήθηκε η βουλευτής του ΜέΡΑ 25 Κωνσταντίνα Αδάμου – Η αντίδραση του Γ. Βαρουφάκη

Την ανεξαρτητοποίησή της από την ΚΟ του ΜέΡΑ 25 ανακοίνωσε η βουλευτής του κόμματος, Κωνσταντίνα Αδάμου, με επιστολή της προς τον πρόεδρο της βουλής...

Μελέτη ΕΚΠΑ: Τα εμβόλια της COVID-19 δεν αλλάζουν τα γονίδιά μας

Τα εμβόλια έναντι της COVID-19 δεν μπορούν να αλλάξουν τα γονίδιά μας και δεν μένουν στο σώμα μας για περισσότερο από μερικές ημέρες, αναφέρουν...

Τόκιο: Εντυπωσιακός ο Πετρούνιας – Προκρίθηκε στον τελικό

Με τις καλύτερες προϋποθέσεις ξεκίνησε ο Λευτέρης Πετρούνιας την επιχείρηση υπεράσπισης του Ολυμπιακού τίτλου του στο Τόκιο, αφού η εντυπωσιακή εμφάνισή του στον προκριματικό...

Recent Comments

Σάκης Καραμαλίκης on Η λύση για τη Μακεδονία
Μαρία Καραγιαννοπουλου on Καταρρίπτεται ο μύθος της Χορτοφαγίας!
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΠΙΝΟΥΛΑΣ on OPEN LETTER TO Mr. GEORGE LOGOTHETIS ..!!!
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΠΙΝΟΥΛΑΣ on OPEN LETTER TO Mr. GEORGE LOGOTHETIS ..!!!