Αρχική Διάφορα Τα «ξύλινα τείχη» της παράδοσης γκρεμίζονται

Τα «ξύλινα τείχη» της παράδοσης γκρεμίζονται

Βάλε μια δύση κι ένα βαρκάκι να λιώνει μέσα. Ομορφιά!
Μα, αν δεν υπάρχει μάτι να το δει, είναι ομορφιά;

Μενέλαος Λουντέμης

Ισχυρό πλήγμα κατά του ναυτικού πολιτισμού χαρακτηρίζουν την επιδοτούμενη από την Ευρωπαϊκή Ενωση καταστροφή των ξύλινων αλιευτικών καϊκιών, που συντελείται εδώ και περίπου 30 χρόνια, πολιτιστικοί σύλλογοι, φορείς, αλλά και πολίτες, λάτρεις των ξύλινων δημιουργημάτων, που παρακολουθούν την υπόθεση από κοντά όλα αυτά τα χρόνια.

Κάνουν λόγο για αφανισμό της ξυλοναυπηγικής τέχνης, για «χτύπημα» της ελληνικής ναυπηγικής παράδοσης, όπως αυτή διαμορφώθηκε και εξελίχθηκε, και ζητούν από την πολιτεία και τους κρατικούς φορείς να βρεθούν τρόποι προκειμένου να σταματήσει η βάρβαρη επιδοτούμενη καταστροφή των δημιουργημάτων της ναυτικής πολιτιστικής κληρονομιάς.

Επίσης, απευθύνουν έκκληση στους κρατικούς φορείς και στα αρμόδια υπουργεία (Αγροτικής Ανάπτυξης, Ναυτιλίας, Πολιτισμού, Οικονομικών) να συνδράμουν προκειμένου σκάφη και καρνάγια να διατηρηθούν και να γίνουν πόλοι έλξης για ανάπτυξη.

Οι αποσύρσεις
Πανέμορφα σκαριά δουλεμένα με μεράκι από καραβομαραγκους διαλύονται σε λίγα λεπτά Πανέμορφα σκαριά δουλεμένα με μεράκι από καραβομαραγκους διαλύονται σε λίγα λεπτά | Ναυτικό Μουσείο Ελλάδος

Το πρόγραμμα απόσυρσης αλιευτικών σκαφών ξεκίνησε το 1991, όταν η Ευρωπαϊκή Ενωση με στόχο τη μείωση της υπεραλίευσης στις θάλασσες και την προστασία των αλιευτικών αποθεμάτων εξέδωσε οδηγία για την απόσυρση των καϊκιών και την κατάθεση της επαγγελματικής άδειας, η οποία το 2014 τροποποιήθηκε και δυστυχώς ενσωματώθηκε σε αυτήν και το σπάσιμο των καϊκιών.

Οι αλιείς που θα επιλέξουν να πάρουν μέρος στο πρόγραμμα θα πρέπει υποχρεωτικά να κόψουν το καΐκι τους, διαφορετικά χάνουν την επιδότηση.

Τα τελευταία χρόνια, λόγω της οικονομικής κρίσης, οι Ελληνες ψαράδες επιλέγουν να «κόβουν» τα καΐκια τους, καθώς τα χρηματικά ποσά από την επιδότηση δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητα.

Το ύψος κυμαίνεται ανάλογα με την ηλικία του σκάφους, το μήκος, τις μηχανές του και μπορεί να φτάσει ακόμα και τις 300.000 ευρώ. Σημειώνεται ότι ο ψαράς μπορεί να κρατήσει και να πουλήσει ξεχωριστά τα εργαλεία του (δίχτυα, παραγάδια, βίντσι, ψυγείο κ.ά.) όπως και τη μηχανή του καϊκιού. Το μόνο που πρέπει να καταστραφεί με τρόπο που να μην επιδέχεται επιδιόρθωση είναι το ξύλινο σκάφος.

«Γιατί θα πρέπει η επιδότηση του αλιέα να συνδέεται με την καταστροφή του καϊκιού;» είναι η βασική ερώτηση που απασχολεί τους εμπλεκόμενους, οι οποίοι προτείνουν τη δυνατότητα αλλαγής χρήσης του σκάφους, χωρίς ποτέ να μπορεί να χρησιμοποιηθεί για επαγγελματική αλιεία.

Οι νέες εγκρίσεις

Η νέα έγκριση καταστροφής 763 αλιευτικών σκαφών και άλλες 522 αιτήσεις από ιδιοκτήτες σκαφών που εκκρεμούν έχουν αναστατώσει εκ νέου τους Συλλόγους προστασίας τους. Ωστόσο κανείς δεν γνωρίζει την πολιτιστική αξία των συγκεκριμένων καϊκιών, πόσα δηλαδή από τα 763 αλιευτικά που θα οδηγηθούν στο σπάσιμο είναι παραδοσιακά, αφού δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή μηχανισμός που μπορεί να τα ελέγξει και να τα χαρακτηρίσει.

Ο Ελληνικός Σύνδεσμος Παραδοσιακών Σκαφών υποστηρίζει ότι εάν γίνει και ολοκληρωθεί αυτή η νέα καταστροφή, θα έχουν οδηγηθεί στις χωματερές από το 1991 μέχρι σήμερα 13.587 αλιευτικά, το 90% από αυτά ξύλινα, παραδοσιακά κομψοτεχνήματα.

Σε μια προσπάθεια ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης για το ζήτημα διοργανώθηκε πρόσφατα συνέντευξη Τύπου, ύστερα από πρόταση του ελληνικού Συνδέσμου Παραδοσιακών Σκαφών και του Συλλόγου «Πρωτέας» στο Ναυτικό Μουσείο Ελλάδος.

«Εχω παραβρεθεί σε σπάσιμο καϊκιού και βλέπεις μια ολόκληρη οικογένεια να κλαίει», ανέφερε ο Νίκος Καβαλιέρος, πρόεδρος του Ελληνικού Συνδέσμου Παραδοσιακών Σκαφών, ο οποίος για ακόμα μία φορά επανέλαβε ότι ζητούν τη διάσωση των καϊκιών, και εάν αυτό γίνει, θ’ αρχίσουν πάλι να δουλεύουν τα καρνάγια αλλά κι άλλα επαγγέλματα.

Διευκρίνισε ότι το θέμα τους δεν είναι κομματικό, γιατί αν ήταν, από το 1999 που προσπαθούν και φωνάζουν θα είχε λυθεί. Είναι πολιτιστικό και για να λυθεί χρειάζεται ισχυρή πολιτική βούληση, καθώς θα πρέπει να γίνει αλλαγή στην κοινοτική οδηγία.

Οι προτάσεις

Κάποιες από τις προτάσεις του Συνδέσμου είναι:

 Η αφύπνιση των ευρωβουλευτών έτσι ώστε να τροποποιηθεί η κοινοτική οδηγία 508/2014 και να σταματήσει η καταστροφή των σκαφών, κάνοντας εφικτή, χωρίς όρους, την αλλαγή χρήσης τους, εκτός της εμπορικής αλιείας.

 Να προταθεί μέσω της Ομάδας Εργασίας για την Προστασία και την Ανάδειξη των Παραδοσιακών Σκαφών και της Ξυλοναυπηγικής Τέχνης του Ελληνικού Χώρου, που συγκροτήθηκε με απόφαση του υπουργείου Πολιτισμού, σχέδιο Γενικού Κανονισμού Λιμένος του υπουργείου Ναυτιλίας, στο οποίο να καθορίζονται οι όροι, ο τρόπος και η εφαρμογή της διαρκούς απαγόρευσης να αλιεύει εμπορικά στο μέλλον το σκάφος που έχει αποσυρθεί από την αλιεία, και στο σχέδιο να μην υπάρχει καμιά πρόβλεψη για τη διάλυση του σκάφους.

 Για όσα σκάφη διασώζονται λόγω πολιτιστικής αξίας να γίνεται προσπάθεια ένταξής τους στο Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς (ΕΣΠΑ) με σκοπό να καλυφθούν οι δαπάνες των επισκευών, συντηρήσεων και αποκαταστάσεών τους. Το σχέδιο αυτό να συνταχθεί με πρωτοβουλία των μελών της Ομάδας Εργασίας του υπ. Πολιτισμού και να προωθηθεί στο υπουργείο Οικονομίας και Ανάπτυξης και στα συναρμόδια υπουργεία. Το σχέδιο υποστήριξης των σκαφών με ιδιαίτερη πολιτιστική αξία πρέπει να αφορά επίσης όλα τα σκάφη που έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέα μνημεία από το υπουργείο Πολιτισμού.

 Να προβλέπεται από νομοθετικό κείμενο ότι τα σκάφη που αποσύρονται από την αλιεία θα παραμένουν στην ιδιοκτησία του αλιέα ή θα αλλάζουν ιδιοκτήτη, χωρίς όμως ποτέ να μπορούν να χρησιμοποιηθούν ξανά στην επαγγελματική αλιεία.

 Τα σκάφη που έχουν κάνει αίτηση να ενταχθούν στο μέτρο, να αξιολογούνται από την Ομάδα Εργασίας του υπουργείου Πολιτισμού με συγκεκριμένα κριτήρια που να καθορίζουν την αξία τους και να διαπιστώνεται ποια από αυτά είναι παραδοσιακά.

Εάν το συγκεκριμένο θέμα επιλυθεί, επισήμανε ο Ν. Καβαλιέρος, θα δρομολογηθούν και τα υπόλοιπα προβλήματα του χώρου, όπως αυτά της αδειοδότησης και λειτουργίας των ελάχιστων παραδοσιακών καρνάγιων που έχουν απομείνει, της δημιουργίας μιας δομής μαθητείας καραβομαραγκών και της μείωσης της ανεργίας του χώρου με την επαναλειτουργία των ναυτικών, ναυτιλιακών και παραναυτιλιακών επαγγελμάτων που αναφέρονται στα ξύλινα σκάφη με ιδιαίτερη πολιτιστική αξία.

Η πολιτική της Ε.Ε.

«Καλό θα ήταν να ρίξουμε μια ματιά στο σκηνικό πάνω στο οποίο ξετυλίγεται το πρόβλημά μας, δηλαδή της καταστροφής της πολιτιστικής μας κληρονομιάς στη μορφή των πατροπαράδοτων αλιευτικών σκαφών μας», επισήμανε ο Νίκος Σταυρόπουλος, πρόεδρος του Συλλόγου «Πρωτέας», μιλώντας για το ιστορικό του προβλήματος.

Το μέτρο κινήτρων της ολικής ή μερικής παύσης επαγγέλματος που εφάρμοσε η Ε.Ε. για τη μείωση του αλιευτικού στόλου στόχευε σε μεγάλους στόλους αλιευτικών κυρίως της Βόρειας Θάλασσας, Αγγλίας, Γαλλίας και Ισπανίας· συμμετείχαν όμως και τα μεσογειακά κράτη-μέλη, όπως η Ελλάδα.

Ωστόσο, στην Ελλάδα υπάρχουν σοβαρές διαφοροποιήσεις από άλλες χώρες όπου γίνεται το ίδιο. Στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες το σύνολο σχεδόν του αλιευτικού στόλου έχει εδώ και χρόνια εκσυγχρονιστεί (και με κοινοτικά κονδύλια).

Ετσι, π.χ. στην Αγγλία, δεν έχουν απομείνει αλιευτικά σκάφη σε χρήση που να έχουν ηλικία μεγαλύτερη από 30 ή έστω 40 χρόνια, ούτε στην Ολλανδία χρησιμοποιούνται πλέον τα χαρακτηριστικά παλαιά αλιευτικά ιστιοφόρα «πανάδικα» με τις καρίνες στα πλάγια.

Αυτά δεν σπάνε κατά χιλιάδες διότι, απλούστατα, έχουν ήδη αντικατασταθεί από μοντέρνα αλιευτικά αλλά και γιατί η αυξημένη πολιτιστική ευαισθησία αυτών των λαών έχει διασώσει μεγάλο μέρος από αυτά για άλλες χρήσεις.

Στην Ελλάδα έχουμε ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: τα αλιευτικά μας σκάφη στη συντριπτική τους πλειονότητα είναι ξύλινα, που φτιάχνονται από καραβομαραγκούς όπως τα έφτιαχναν οι πατεράδες και οι παππούδες τους.

Το βασικό σχέδιο, η γάστρα, ελάχιστα άλλαξε από τους αρχαίους χρόνους στις ελληνικές θάλασσες, όπου η ναυτοσύνη, η πείρα και η μαστοριά δημιούργησαν σκάφη που ακόμη και σήμερα, με τη χρήση των υπολογιστών, δεν χρειάζονται ιδιαίτερες βελτιώσεις για να γίνουν πιο αξιόπλοα. Είναι άρρηκτα δεμένα με τις παράκτιες κοινότητες της Ελλάδας, όπου η πλειονότητα επιμένει φανατικά στην επιλογή αυτού του είδους σκάφους παρ’ όλη την εξέλιξη της ναυτικής αρχιτεκτονικής και των υλικών κατασκευής.

Για τις επιπτώσεις της καταστροφής των ξύλινων αλιευτικών σκαφών στον ναυτικό πολιτισμό μας μίλησε ο Κώστας Δαμιανίδης, αρχιτέκτονας-δρ Ιστορίας της Ναυπηγικής, εξηγώντας ότι η ιστορική αξία των καϊκιών αυτών όχι μόνο δεν μπορεί να χαρακτηριστεί αμελητέα, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις είναι ιδιαίτερα σημαντική, όπως σημαντική είναι και η εκπαιδευτική αξία της διάσωσης.

Αντίφαση
«ΤΟ ΠΟΛΙΟΝ»

«Η καταστροφή του κάθε καϊκιού αφαιρεί από τον τόπο ένα σημαντικό υλικό τεκμήριο που συμβάλλει στην αναγνώριση και την ανάπτυξη της πολιτιστικής ταυτότητας του τόπου», σημείωσε και πρόσθεσε πως «οι νέες γενιές πρέπει να έχουν ζωντανά παραδείγματα από την πολιτισμική εξέλιξη του τόπου τους, τόσο με τις προφορικές περιγραφές από τους παλαιότερους όσο και με τις διασώσεις υλικών τεκμηρίων, όπως τα καΐκια, που αντιπροσωπεύουν παλαιότερες περιόδους της πολιτισμικής τους ταυτότητας».

Υπογράμμισε ακόμα ότι η καταστροφή των καϊκιών, με επίσημη κρατική χρηματοδότηση, δημιουργεί επιπλέον μια μεγάλη αντίφαση και ένα πολύ κακό παράδειγμα, απαξιώνοντας τις δημιουργίες της ναυπηγικής παραδοσιακής τέχνης.

Η αντίφαση γίνεται ακόμη πιο κραυγαλέα όταν δηλώνουμε από τη μία ότι θέλουμε να διασώσουμε την τέχνη και να τη μεταδώσουμε στις νέες γενιές, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, και χρηματοδοτούμε από την άλλη την καταστροφή των δημιουργημάτων αυτής της τέχνης.

Αναφέρθηκε ακόμα στην εντυπωσιακή αισθητική αρτιότητα που παρουσιάζουν πολλές φορές τα ξύλινα αλιευτικά σκάφη με αποτέλεσμα να κοσμούν τα λιμάνια στα οποία βρίσκονται, αποτελώντας συχνά πηγή έμπνευσης για καλλιτέχνες και εικαστικούς δημιουργούς.

«Αν και η χρηματοδότηση για την καταστροφή τους είναι υψηλή, ωστόσο δεν μπορούμε να δεχτούμε ότι όλες οι άλλες αξίες που έχουν τα ξύλινα αλιευτικά σκάφη πρέπει να θυσιαστούν στον βωμό του χρήματος», συμπλήρωσε.

Βαγγέλης Αποστόλου, υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης
Αναζητείται λύση

Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Βαγγέλης Αποστόλου, σε σχετικό με το συγκεκριμένο θέμα άρθρο του που δημοσιεύτηκε στις 21/2/2018 στην «Εφ.Συν.», ανέφερε ότι αυτή την ώρα βρίσκεται σε εξέλιξη μια προσπάθεια από κοινού με το υπουργείο Πολιτισμού για να αναδείξουν τα σκάφη που χρήζουν διάσωσης, αλλά και για να αναζητήσουν τη λύση που θα επιτρέψει τη διάθεση και συντήρησή τους.

Εκανε γνωστό επίσης ότι εξετάζουν τη δημιουργία ενός θεσμικού πλαισίου για την προστασία και ανάδειξη των παραδοσιακών σκαφών και της ξυλοναυπηγικής τέχνης του ελληνικού χώρου, που θα ορίζει ποια αλιευτικά σκάφη χαρακτηρίζονται παραδοσιακά (προδιαγραφές κ.λπ.), τις διαδικασίες με τις οποίες αυτά τα σκάφη θα χρησιμοποιούνται ως μουσειακά εκθέματα, καθώς και την εύρεση πόρων για τη διατήρηση και συντήρησή τους.

Ανέφερε ακόμα ότι την περίοδο 2014-2020, από τα αλιευτικά σκάφη που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας και ανέρχονται στα 15.000, υπέβαλαν αίτημα απόσυρσης 1.290 και η διαδικασία ανέδειξε 763 δικαιούχους και 522 επιλαχόντες.

Ενα μέρος των επιλαχόντων αυτών μπορούν να μπουν στο πρόγραμμα απόσυρσης, εφόσον θα υπάρξουν χρήματα που δεν απορροφήθηκαν από τους δικαιούχους.

Πολιτιστικός Σύλλογος Πλωμαρίου Λέσβου «Το Πόλιον»
Ζωντανά μνημεία
«ΤΟ ΠΟΛΙΟΝ» 
“ΤΟ ΠΟΛΙΟΝ”

«Μην ξεχνάμε ότι τα ξύλινα αυτά σκαριά, τα αριστουργήματα της ανθρώπινης τέχνης, είναι ζωντανά μνημεία, με συναισθηματική σχέση τόσο του καραβομαραγκού όσο και του καραβοκύρη με αυτά» αναφέρει στο υπόμνημά του προς τους αρμόδιους υπουργούς με θέμα «Πλώρη για την καταστροφή της ναυτικής-ναυπηγικής πολιτιστικής κληρονομιάς μας» ο πολιτιστικός σύλλογος Πλωμαρίου «Το Πόλιον».

Τα μέλη του συλλόγου, ενώνοντας τις δυνάμεις τους μαζί με τους υπόλοιπους φορείς, απαιτούν την τροποποίηση των οδηγιών της Ε.Ε. και τη λήψη μέτρων από την ελληνική κυβέρνηση ώστε να σταματήσουν άμεσα οι ολέθριες και μη αναστρέψιμες καταστροφές της ναυπηγικής μας και του πολιτισμού μας.

Επισημαίνουν ότι εν έτει 2018, Ετος Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς, παράλληλα με τη μείωση των ξύλινων αλιευτικών σκαφών, χάνεται και η τέχνη των καραβομαραγκών που με τα χέρια τους και το μεράκι τους κατάφεραν να χτίσουν σκαριά, όπως τα ξακουστά περάματα, τρεχαντήρια, σακολέβες και τράτες για καραβοκύρηδες απ’ όλο το Αιγαίο.

Δεν χάνονται μόνο τα σκαριά, όπως αναφέρουν, αλλά και ολόκληρος ο κόσμος του ταρσανά, μαζί με μαστόρους, βαφείς, καλαφάτες, ιστιοράφτες, αρμαδόρους, μηχανικούς, παραγιούς.

Υστερα από πρωτοβουλία του Ελληνικού Συνδέσμου Παραδοσιακών Σκαφών και του Συλλόγου «Πρωτέας», στο πλαίσιο της προσπάθειας διαφόρων φορέων για τη διάσωση των ξύλινων αλιευτικών σκαφών, δόθηκε συνέντευξη Τύπου στο Ναυτικό Μουσείο Ελλάδος.

Πηγή: https://www.efsyn.gr

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Most Popular

Πτωτικά οι αποδόσεις των ομολόγων

Yποχωρούν ελαφρώς σήμερα οι αποδόσεις των ομολόγων - κυρίως των χωρών του σκληρού πυρήνα, στην ευρωζώνη. Η ΕΚΤ συνέχισε και την προηγούμενη εβδομάδα (παρά τις...

Δένδιας : Η Ελλάδα είναι στη διάθεση της Λιβύης να συμφωνήσουμε για την ΑΟΖ

«Η Ελλάδα είναι στη διάθεση της Λιβύης για να συμφωνήσουμε στις θαλάσσιες ζώνες μας» διαμήνυσε ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας στη δήλωσή του μετά...

ΟΕΕ: 30 μέτρα για την τόνωση της οικονομίας και των επιχειρήσεων

Μια ολοκληρωμένη πρόταση για την ταχύτερη ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας, την επόμενη μέρα μετά την πανδημία, καταθέτει το Οικονομικό Επιμελητήριο της Ελλάδας, μέσω της...

Συμφωνία ΥΠΟΙΚ – ΕΤΕπ για τη διαχείριση 5 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης

Η ΕΤΕπ θα συμβάλει στη διαχείριση επενδύσεων ύψους 5 δισ. ευρώ, στο πλαίσιο της υλοποίησης του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» Η σχετική...

Recent Comments

Σάκης Καραμαλίκης on Η λύση για τη Μακεδονία
Μαρία Καραγιαννοπουλου on Καταρρίπτεται ο μύθος της Χορτοφαγίας!
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΠΙΝΟΥΛΑΣ on OPEN LETTER TO Mr. GEORGE LOGOTHETIS ..!!!
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΠΙΝΟΥΛΑΣ on OPEN LETTER TO Mr. GEORGE LOGOTHETIS ..!!!