Αρχική Απόψεις Η νέα «αόρατος χειρ»;

Η νέα «αόρατος χειρ»;

Ο Σκοτσέζος ηθικός φιλόσοφος και οικονομολόγος Ανταμ Σμιθ, λαμπρός εκπρόσωπος του Σκοτσέζικου Διαφωτισμού, έζησε από το 1723 μέχρι το 1790. Στο έργο του «Θεωρία των ηθικών συναισθημάτων» το 1759 περιγράφει την αμφίθυμη, εσωτερική ψυχολογική σύγκρουση ανάμεσα στον εγωκεντρισμό, που ωθεί προς την ιδιοτέλεια και τη χρησιμοθηρία, και την ανάγκη μας για κοινωνική συμμετοχή και αναγνώριση, η οποία συνεπάγεται ανάπτυξη αισθημάτων ανιδιοτέλειας, προσφοράς, ίσως και αλτρουισμού.

Για τον Σμιθ, η επιδίωξη του ατομικού συμφέροντος είναι ενστικτώδης παρόρμηση. Μάλιστα, πολλές φορές αυτό επιτυγχάνεται ευκολότερα αν ο άνθρωπος επιδιώκει τη συμπάθεια, τη συνεργασία και την αναγνώριση από τους συνανθρώπους του. Αυτό είναι, κατά τον Σμιθ, το πλαίσιο στο οποίο διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις για την ανάπτυξη της «ελεύθερης» αγοράς: η επιδίωξη ιδιοτελών σκοπών επιφέρει κοινωνική ευημερία.

Τους μηχανισμούς αυτούς διερεύνησε περαιτέρω στο πιο γνωστό ίσως έργο του «Μια έρευνα της φύσης και των αιτιών του πλούτου των εθνών» (1776), έργο που αποτελεί την πρώτη προσπάθεια προσέγγισης των νόμων της Οικονομίας της Νεωτερικότητας και των απαρχών του καπιταλιστικού συστήματος, όταν αυτό περνούσε πλέον στη βιομηχανική εποχή.

Στο έργο αυτό ο Σμιθ εισήγαγε την έννοια ότι ο άνθρωπος, ακούσια και χωρίς να είναι στις προθέσεις του, καθοδηγείται από ένα «αόρατο χέρι», ώστε ταυτόχρονα με το δικό του συμφέρον να προωθείται και το συμφέρον της κοινωνίας. Ο Σμιθ χρησιμοποίησε τη μεταφορά αυτή επιχειρηματολογώντας ενάντια στον κρατικό προστατευτισμό, τις κεντρικές, κυβερνητικές ρυθμίσεις και τους παρεμβατισμούς. Οι συγκρούσεις που αναπόφευκτα εμφανίζονται λόγω των ασύμβατων και μη εναρμονισμένων επιθυμιών και επιδιώξεων των ατόμων συγκροτούν ένα δίκτυο, το οποίο, αν και πολύπλοκο, τελικά αυτορυθμίζεται. Συνεπώς παύει να υφίσταται ανάγκη επιβολής έξωθεν περιορισμών και καταναγκασμών.

Τελευταία εμφανίστηκε (και) στη χώρα μας μια άλλου είδους «αόρατος χειρ». Είναι αυτή που απαλείφει (ουσιαστικά δολοφονεί) ανθρώπους που είναι μάρτυρες-κλειδιά σε πολύκροτες δικαστικές υποθέσεις όπως αυτή του Noor One και του σκανδάλου Energa – Hellas Power. Μέχρι στιγμής, εννέα είναι οι νεκροί μάρτυρες στην πρώτη υπόθεση, δύο στη δεύτερη. Πρόκειται για εν ψυχρώ και απροσχημάτιστες δολοφονίες, κάποιες φορές σε ανοικτό, δημόσιο χώρο, άλλες εντός των φυλακών. Δεν υπάρχει αμφιβολία: και σε αυτή την περίπτωση η «αόρατος χειρ» ενεργοποιείται αυτομάτως και «καθαρίζει» το τοπίο. Το σύστημα αυτορυθμίζεται!

Πρόκειται για μηχανισμό «αυτορύθμισης» επάξιο της κοινωνίας της «ελεύθερης» αγοράς, μηχανισμό από αυτούς που ο Ανταμ Σμιθ και οι κατοπινοί θιασώτες της «αοράτου χειρός» επιμελώς αποφεύγουν να σχολιάσουν.

*(Ph.D.)2, επίκουρος καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

ΠΗΓΗ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Most Popular

Σταϊκούρας: Η οικονομία θα ανακάμψει γρήγορα και ισχυρά φέτος – Πάει καλά ο τουρισμός

Την τρέχουσα κατάσταση και τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας παρουσίασε στη σημερινή συνεδρίαση της Βουλής, την τελευταία πριν από τη θερινή διακοπή των εργασιών της,...

Δάφνη: 40χρονος δολοφόνησε την 31χρονη σύζυγό του και παραδόθηκε

Ένας 40χρονος δολοφόνησε το μεσημέρι την 31χρονη σύζυγό του, μέσα στο διαμέρισμα που διέμεναν στην οδό Λάμπρου Κατσώνη, στη Δάφνη και στη συνέχεια πήγε...

Άνοιξε η πλατφόρμα για τον εμβολιασμό των παιδιών άνω των 12 ετών

Άνοιξε η πλατφόρμα των ραντεβού για τον εμβολιασμό κατά της covid-19 των παιδιών άνω των 12 ετών. Το ραντεβού για τον εμβολιασμό των παιδιών (12...

ΕΛΣΤΑT: Άνοδος 15% στον τζίρο του λιανεμπορίου τον Μάιο

Σε τροχιά ανόδου ο τζίρος του λιανικού εμπορίου τον Μάιο. Ανέκαμψε 15% σε ετήσια και 2% σε μηνιαία βάση. Αναλυτικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που...

Recent Comments

Σάκης Καραμαλίκης on Η λύση για τη Μακεδονία
Μαρία Καραγιαννοπουλου on Καταρρίπτεται ο μύθος της Χορτοφαγίας!
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΠΙΝΟΥΛΑΣ on OPEN LETTER TO Mr. GEORGE LOGOTHETIS ..!!!
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΠΙΝΟΥΛΑΣ on OPEN LETTER TO Mr. GEORGE LOGOTHETIS ..!!!