Αρχική Απόψεις Η γλώσσα της εικόνας κίνητρο για κριτική σκέψη κι όχι πρόσκληση για...

Η γλώσσα της εικόνας κίνητρο για κριτική σκέψη κι όχι πρόσκληση για ύπνωση

Ζούμε στην εποχή της εικόνας, ζούμε με αυτήν, είναι στην καθημερινότητά μας, πανταχού παρούσα, δεσπόζει γύρω μας, μας περιβάλλει όπως και η ίδια η γλώσσα. Εχει εισχωρήσει σε κάθε τομέα της ζωής μας και όπως συχνά λέμε: Μια εικόνα…. χίλιες λέξεις.Η εικόνα φαίνεται να αφαιρεί σταθερά μέρος της απόλυτης κυριαρχίας του γραπτού λόγου και να αποκτά ρόλο ουσιαστικό κι όχι απλά διακοσμητικό. Φωτογραφίες, γελοιογραφίες, πίνακες, έργα τέχνης, χάρτες, διαγράμματα… κατακλύζουν τα βιβλία των μαθητών. Η κάθε εικόνα είναι από μόνη της ένα άλλου είδους κείμενο που προσκαλεί σε σκέψη, κριτική διερεύνηση, διάλογο και διαφορετικές αναγνώσεις με ενεργοποίηση των αισθήσεων. Οι μαθητές χρειάζεται να εμπλακούν ενεργά και μέσα από τη διατύπωση ερωτημάτων, να συνθέσουν τα όποια στοιχεία «διαβάζουν» στην εικόνα, συμβάλλοντας έτσι στην οικοδόμηση της νέας γνώσης.Η εικόνα βοηθά σημαντικά το παιδί να αποκτήσει μια διαδραστική σχέση με το μαθησιακό αντικείμενο με το οποίο έρχεται σε επαφή. Το μαθαίνει να μην χειραγωγείται, να διακρίνει και να αμφισβητεί, να λέει τη γνώμη του, να διαπραγματεύεται και να κρίνει.Είναι ένα πολύπλοκο επικοινωνιακό φαινόμενο, ένα παιχνίδι ανάμεσα σε «λεκτικά» και εικονιστικά μηνύματα.Η σύγχρονη πραγματικότητα επιβάλλει την επιστράτευση όλων των δυνατών μέσων διδασκαλίας, ώστε να καλλιεργηθεί αποτελεσματικά ο κριτικός οπτικός γραμματισμός, μέσω της αξιοποίησης της εικόνας και να οδηγηθούν στην κατανόηση περισσότεροι μαθητές. Γι’ αυτό έχουμε μια διαρκώς αυξανόμενη πολυτροπικότητα στα σχολικά βιβλία. Δεν πρέπει να ξεχνάμε βέβαια ότι οι εικόνες αρκετές φορές δεν δείχνουν τον κόσμο όπως πραγματικά είναι, αλλά σκηνοθετημένο σε μορφές που εξυπηρετούν διαφόρων ειδών συμφέροντα. Ως εργαλείο μάθησης δεν είναι ούτε αθώα, ούτε απολύτως ανώδυνη. Τόσο η αρχική κατασκευή της, ποιος τη δημιούργησε, πότε και για ποιο λόγο… όσο και η επιλογή μιας συγκεκριμένης εικόνας ώστε να αξιοποιηθεί στην σχολική τάξη, πρέπει να αποτελούν στοιχεία προβληματισμού.Η κυριαρχία όμως της εικόνας δε φαίνεται να έχει επηρεαστεί. «Είμαστε τώρα τόσο συνηθισμένοι να μας απευθύνονται αυτές οι εικόνες που μόλις παρατηρούμε την ολική τους επίδραση» (Γρόσδος).Με δεδομένη την παντοδυναμία της εικόνας, η οποία χάρη στα σύγχρονα ηλεκτρονικά μέσα πληροφόρησης και επικοινωνίας κατορθώνει ακόμη και να διαμορφώνει την πραγματικότητα, η καλλιέργεια του οπτικού γραμματισμού είναι περισσότερο από ποτέ επιτακτική, καθώς αντιστρατεύεται τα παραδοσιακά ξεπερασμένα μοντέλα μάθησης και ο μαθητής από παθητικός δέκτης μιας γνώσης, μετατρέπεται σε ενεργό και σκεπτόμενο υποκείμενο, ασκεί επαγωγική κριτική σκέψη, καλλιεργεί διανοητικές, ερευνητικές και συνεργατικές δεξιότητες, γίνεται σκεπτόμενο άτομο και συνειδητοποιημένος πολίτης. Η σημασία που μεταφέρει η εικόνα, η ιδέα που συμβολίζει, η βοήθεια που συνεισφέρει στο παιδαγωγικό κομμάτι, τα συναισθήματα που διεγείρει στο παιδί, το εικονιστικό μήνυμα που κρύβει στις αποσκευές της είναι τόσο ισχυρό και συγκλονιστικό, που εισάγει νέους τρόπους αντίληψης και καταγραφής της πραγματικότητας. Αποτελεί σημαντικό και ουσιώδες στοιχείο της καθημερινότητας παιδιών και ενηλίκων, εντός και εκτός σχολείου και επηρεάζει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε, κατανοούμε και ερμηνεύουμε τον κόσμο.
* Η Μαρίζα Πλιάκα είναι εκπαιδευτικός, διευθύντρια στο 2ο Δημοτικό Σχολείο Κάτω Αχαΐας.

ΠΗΓΗ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Most Popular

Χρυσοχοΐδης – Δύσκολο να ελεγχθεί η φωτιά στην Αχαΐα – Μάχη με τις φλόγες υπό αντίξοες συνθήκες

Η πολιτεία κάνει το καλύτερο δυνατό για την αντιμετώπιση της μεγάλης πυρκαγιάς στην Αχαΐα επισήμανε ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, σε έκτακτες δηλώσεις του το απόγευμα...

Κορωνοϊός: 2.760 νέα κρούσματα και 17 θάνατοι – Στους 172 οι διασωληνωμένοι

Σε 2.760 ανέρχονται τα νέα κρούσματα κορωνοϊού στη χώρα το τελευταίο 24ωρο, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ. Κατά το ίδιο διάστημα, κατεγράφησαν 17 θάνατοι, με τον συνολικό αριθμό των νεκρών από την...

Αχαΐα: Aνεξέλεγκτη φωτιά στη Ζήρια – Εκκενώνονται τέσσερις οικισμοί, απομακρύνθηκαν λουόμενοι

Νέα φωτιά ξέσπασε σε δασική έκταση στη Ζήρια Αχαΐας, ενώ δόθηκε εντολή να εκκενωθούν τέσσερις οικισμοί και συγκεκριμένα η Ζήρια η Άνω Ζήρια, και τα χωριά...

Γυναικοκτονία στη Δάφνη – Σοκάρει το πόρισμα των ιατροδικαστών – Την έσφαξε με μαχαίρι 28 εκατοστών

Σοκ προκαλούν τα στοιχεία από την ιατροδικαστική εξέταση της 31χρονης γυναίκας που δολοφονήθηκε από τον σύζυγό της στη Δάφνη. Σύμφωνα με τους ιατροδικαστές η γυναίκα...

Recent Comments

Σάκης Καραμαλίκης on Η λύση για τη Μακεδονία
Μαρία Καραγιαννοπουλου on Καταρρίπτεται ο μύθος της Χορτοφαγίας!
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΠΙΝΟΥΛΑΣ on OPEN LETTER TO Mr. GEORGE LOGOTHETIS ..!!!
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΠΙΝΟΥΛΑΣ on OPEN LETTER TO Mr. GEORGE LOGOTHETIS ..!!!